Tại sao người trẻ bị thoái hoá khớp gối? dấu hiệu và dự phòng bệnh

Theo dữ liệu thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác nhận 30% người 20-40 tuổi có vấn đề về cơ xương khớp và tỷ lệ thoái hóa khớp gối ở nhóm 27- 45 tuổi là 25,5%.

Thoái hoá khớp gối

Thoái hoá khớp gối là một dạng viêm khớp mạn tính, tiến triển theo thời gian, gây tổn thương cho sụn khớp gối và các cấu trúc xung quanh.

Một trong những nguyên nhân chính là do Hyaluronic Acid (HA) trong dịch khớp suy giảm, sụn khớp mất đi lớp bảo vệ, bôi trơn, dẫn đến tổn thương khi vận động.

Thoái hoá khớp thường chỉ xuất hiện ở người ngoài 40 tuổi do quá trình lão hoá tự nhiên làm suy giảm chức năng sụn khớp. Tuy nhiên, theo thống kê từ Hiệp hội Cơ Xương Khớp Hoa Kỳ (AAOS), số ca thoái hóa khớp ở người dưới 40 tuổi đã tăng hơn 50% trong vòng 20 năm qua và thoái hoá khớp gối bị ảnh hưởng nhiều nhất, vậy nguyên nhân do đâu?.

Nguyên nhân thoái hoá khớp gối ở người trẻ

Ngồi nhiều, ít vận động

Thời gian ngồi kéo dài hàng ngày (>8 tiếng) gây áp lực lên các khớp làm cứng khớp và yếu các cơ xung quanh; đặc biệt là khớp hông, khớp gối và phần lưng dưới.
Ít vận động cũng có thể gây đau khớp do giảm lưu thông máu. Vận động góp phần giúp duy trì sự lưu thông của dịch khớp – chất nhờn bôi trơn tự nhiên của cơ thể.

Dữ liệu từ Khảo sát Sức khỏe và Dinh dưỡng Quốc gia từ năm 2007 đến 2018 đã được phân tích. Tổng cộng 15.014 người trưởng thành đáp ứng tiêu chí lựa chọn từ 60.204 người tham gia ban đầu đã được đưa vào nghiên cứu. Người tham gia được phân loại dựa trên thời gian ngồi hàng ngày (≤9 giờ so với >9 giờ).  Những người tham gia có thời gian ngồi hàng ngày >9 giờ có nguy cơ mắc OA cao hơn 36% so với những người có thời gian ngồi ≤9 giờ.

Chấn thương thể thao, tập luyện quá sức

Chơi các môn thể thao đều là hoạt động tốt cho sức khoẻ và hệ cơ xương khớp, tuy nhiên có nhiều trường hợp chấn thương không được nghỉ ngơi và điều trị phù hợp, tập luyện quá sức quá mức hoặc sai kỹ thuật cũng là những nguyên nhân thúc đẩy thoái hoá khớp diễn ra nhanh hơn.
Nghiên cứu từ Joural of Orthopaedic&Sport Physical Therapy chỉ ra rằng khi tập luyện ở cường độ cao và không đúng cách là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến thoái hoá khớp sớm ở người trẻ. Ví dụ như: các động tác squat nâng tạ, chạy bộ sai kỹ thuật… đều gây áp lực lớn và gấp nhiều lần lên khớp gối.

Các chấn thương thể thao như đứt dây chằng chéo trước (ACL), rách sụn chêm và trật khớp/bong gân phá vỡ cấu trúc và cơ chế chịu lực tự nhiên của đầu gối.

Chế độ ăn thiếu chất và thiếu lành mạnh

Vì bận rộn công việc hoặc do sở thích mà các loại đồ ăn nhanh, đồ ngọt, chiên rán… đã trở thành thực đơn hàng ngày của nhiều bạn trẻ. Các loại đồ ăn này lại thiếu những chất cần thiết như: Omega 3, vitamin C, vitamin D, canxi… để nuôi dưỡng sụn khớp.
Đồng thời việc ăn uống thiếu lành mạnh dễ gây tình trạng thừa cân, béo phì ở giới trẻ. Khi thừa mỗi 5kg thì khớp gối phải chịu thêm 15-20kg mỗi bước chân.

Yếu tố di truyền và giới tính

Di truyền: Nếu ông bà bố mẹ có tiền sử bệnh lý thoái hoá khớp sớm thì con cái cũng có nguy cơ thoái hoá cao hơn 2-3 lần. Bệnh lý này có liên quan đến việc kế thừa các khiếm khuyết gen về cấu trúc collagen hoặc sụn khớp.

Giới tính: Nghiên cứu cho thấy phụ nữ có nguy cơ bị thoái hoá khớp gối cao gấp 1,69 lần so với nam giới bởi:
– Do hormone estrogen giảm sau tuổi 40 khiến cho sụn khớp yếu đi
– Khi mang thai làm gia tăng áp lực về trọng lượng của cơ thể lên khớp gối. Đồng thời thai nhi lấy canxi từ mẹ, làm xương yếu hơn.
– Giày cao gót cũng là một trong những thủ phạm vô tình gây huỷ hoại khớp gối.

Thói quen sinh hoạt sai tư thế

Các thói quen nhỏ hàng ngày như bắt chéo chân, ngồi xổm, mang vác vật nặng sai cách… cũng là một trong những nguyên nhân thúc đẩy quá trình thoái hoá khớp gối sớm mà nhiều người trẻ không ngờ tới.

Triệu chứng thoái hoá khớp gối

1. Triệu chứng thường diễn ra âm thầm, nhiều người trẻ thường bỏ qua các dấu hiệu dẫn đến phát hiện muộn khi tình trạng đã trở nặng.
2. Đau cơ học khi vận động: cảm giác đau nhẹ, âm ỉ và nhiều hơn khi vận động (leo cầu thang, chạy bộ…).
3. Phát tiếng lục khục, lạo xạo ở khớp gối khi cử động.
4. Cứng khớp gối vào buổi sáng (< 30 phút).

Điều trị

Đối với người trẻ khi bị thoái hoá khớp gối vẫn có khả năng phục hồi do xương khớp chưa bị tổn thương nhiều, khả năng tái tạo của cơ thể tốt hơn, ít mắc các bệnh nền hơn so với người cao tuổi.

• Xây dựng một lối sống khoa học lành mạnh: chế độ ăn uống đầy đủ chất đặc biệt là chất xơ, omega 3, vitamin C… phơi nắng và tập luyện các môn thể thao phù hợp vừa sức như bơi lội, đi bộ nhẹ nhàng dưới sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
• Vật lý trị liệu: nhiệt liệu, liệu pháp điện, và các kỹ thuật thủ công như massage và cân bằng cơ thể, tập luyện giúp tăng khả năng vận động và giảm đau cho khớp gối.
• Thuốc giảm đau, chống viêm, bôi ngoài khớp gối được kê theo sự chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
• Bổ sung sản phẩm hỗ trợ, thuốc điều trị triệu chứng tác dụng chậm: Hyaluronic Acid, Chondroitin Sunfate, Glucosamine, thuốc ức chế Interleukin…

Dự phòng thoái hoá khớp gối ở người trẻ

• Duy trì cân nặng phù hợp, giảm tải cho khớp gối.
• Tập thể dục đều đặn: dành ít nhất 30 phút mỗi ngày cho hoạt động thể chất, tuy nhiên nên chọn các môn thể thao không gây tải nặng cho khớp gối như: bơi lội, yoga, đi bộ…, đối với các môn thể thao gây áp lực lên khớp gối cần có chế độ tập phù hợp và đeo đai bảo vệ khớp.
• Đối với người làm việc trong môi trường văn phòng nên giãn cơ, đi lại vận động nhẹ nhàng sau mỗi 30-40 phút làm việc.
• Tập luyện các bài tập gia tăng sức mạnh cơ bắp giúp bảo vệ khớp gối.
• Khi chấn thương khớp gối xảy ra cần đặc biệt điều trị kịp thời, đúng cách.
• Thăm khám bác sĩ định kỳ.